HIZLI ERİŞİM İLETİŞİM

Nörobilim kararlarımızın arka planına ışık tutacak



Teknolojide yaşanan gelişmeler beynin ve çalışma prensiplerinin daha iyi anlaşılmasına imkân sağladı. Bu anlamda insan beyninin elektriksel faaliyetlerini inceleyen EMG tekniği özgür irade var mı sorusunu bilim dünyasına armağan etti.

Yapılan çalışmalar ile karar verme sürecinden önce beynimizde elektriksel aktivite gerçekleştiği ortaya konuldu. Kararların önceden bilinebilmesi konusunda bilim insanlarına kapı aralayan bu gelişme ile ‘özgür irade var mı?’ sorusu gündeme taşındı. Nobel Ödüllü ekonomist Daniel Kahneman ise kararlarımızın arka planında birinci ve ikinci karar odasının yer aldığını belirterek bu sürece ışık tutmuştu. Peki bu durumda tüm karar süreçlerimizle ilgili tüm bilgiler sil baştan mı yazılacak?

Disiplinlerarası Beyin Araştırmaları Derneği (DABAD) tarafından Nişantaşı Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenen ve 900’e yakın bilim insanının katıldığı 3. Nörobilim Kongresi’nde konuyu değerlendiren Disiplinlerarası Beyin Araştırmaları Derneği Genel Başkan Yardımcısı ve Nişantaşı Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Uğur Batı, “Çok net ifade edeyim, tüm veriler günün en az yüzde 98’inde otomatik pilotta yaşadığımızı ve bu şekilde karar verdiğimizi gösteriyor” dedi.

ZOR KARARLAR İRADE İLE ALINIYOR

“Beynin bir konfor sistemi var ve en kolay olanı tercih ediyor. Zor kararlar ancak irade ile mümkün oluyor” diyerek sözlerine devam eden Prof. Dr. Uğur Batı şöyle konuştu: 

“Birinci karar dairesi beynin limbik sistemi tarafından idare edilir. Limbik sistem beynin üst tarafını kaplayan korteksin tam altındadır. Birinci karar dairesi hızlı kararları verir, otomatiktir ve kaçamak yapmayı sever. Fazla düşünmez, hesap yapmaz, savsaklamaya yatkındır, sizi iplemez. O sebeple bu daireye hesap kitap gerektirmeyen işler havale edilir. Günlük yaşamımızdaki birçok rutin, beynin bu dairesi tarafından idare edilir. Mesela araba kullanmak veya yemek yemek bunlardandır. Yemek yerken yemeği nasıl yiyeceğinizi, hangi elinize alacağınızı, önce buruna mı yoksa ağza mı götürmeniz gerektiğini düşünmezsiniz. Bunları beyin bir defa öğrenir ve otomatik hale getirip hızlıca öğrenir ve bir daha size sormaz. Beynin bu kısmına nefsanî beyin de diyebiliriz. Yani hızlıdır ve düşünmez. Hayattaki birçok kararımızın hızlı ve düşünmeden verilmesi gerekir ki bunu da nefsanî beyin yapar.”

İKİNCİ KARAR DAİRESİ İYİ ÇALIŞANLAR DAHA ‘ZEKİ’

İkinci karar dairesinin ise beynin ön tarafında olan prefrontal korteks tarafından idare edildiğini ve beynin bu dairesinin en doğru kararı vermeye çalıştığını söyleyen Prof. Dr. Uğur Batı, “O sebeple buraya gelen kararlar konsantrasyon, enerji, bilgi ve çoğu zaman da çaba gerektirir. Mesela beyin “51x18=?” sorusunu bu karar dairesine havale eder, çünkü birinci dairenin bunla başa çıkmasına ihtimal yoktur. Daha karmaşık matematik ve hesaplama problemleri de doğal olarak beynin bu dairesiyle ilgilidir. Bizim günlük hayatta “zeki” diye tanımladığımız insanlar, beyinlerinin bu dairesi iyi çalışan insanlardır. Hayattaki birçok kararımız da beynin bu dairesi tarafından idare edilir. Okul, araba, bilgisayar seçimi gibi kararlar ciddiyet ve çaba gerektiren kararlardır. Beynin bu sistemine vicdani beyin diyebiliriz. Vicdan düşünmek ister, aldanmak istemez. IQ diye bilinen zekâ testleri beynin bu bölümünün kabiliyetini ölçer” şeklinde konuştu.

 

 

Yayınlanma Tarihi: 16.12.2019
Görüntülenme: 238